دولت و نیکزیستی؛ مقایسه تحلیلی الگوها
گیتی پورزکی
1
(
هیئت علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی
)
کلید واژه: دولت, نیکزیستی, دولت نیکزیستی محور, دولت بی طرف, دولت کمالگرای لیبرال ,
چکیده مقاله :
زندگی خوب و نیکزیستی اگر مهمترین غایت انسان نباشد، حداقل یکی از مهمترین غایت بشر در طول تاریخ بوده است. اگر روزگاری میشد فرض کرد که این غایت را میتوان بهشکل فردی و در انزوا بهدست آورد، امروزه که دولتها در همۀ زوایای زندگی بشر تأثیرگذارند – از سلامت، شغل، امنیت و خانواده گرفته تا معناداری زندگی و حتی ژنها – دیگر نمیتوان این فرض را چندان معتبر دانست. اما چیستی و چگونگی نقش دولت در تأمین و ارتقای نیکزیستی شهروندان یکی از مهمترین و مناقشهبرانگیزترین مسائل در فلسفه سیاسی معاصر است. از این رو پرسش اصلی مقاله این است که دولتها چه نقشی در نیکزیستی شهروندان خود دارند؟ و چه الگویی از مداخلۀ دولت قابلدفاع است؟ پاسخ به این پرسش با توجه به الگوهای مختلف دولت و حکمرانی میتواند متفاوت باشد. میتوان دستکم چهار گونه دولت را باتوجه به رویکردی که نسبت به رابطۀ دولت و نیکزیستی دارند بازشناسی کرد: دولت بیطرف، دولت کمالگرلی لیبرال، دولت کمالگرای ایدئولوژیک، دولت دغدغهمند نیکزیستی محور. آنگاه به روش تحلیل استدلالی ابتدا استدلالهای هر یک از رویکردها ذکر میشود و در مواجهه با پاداستدلالها و نظرات رقیب قرار میگیرد تا مشکلات و ایرادات آن مشاهده شود . در جمعبندی و نتیجهگیری کوشش میشود تا این استدلالها مورد ارزیابی قرار گیرد و سازگاری، انسجام و پیامدهای عینی آنها مورد بررسی قرار گیرد. یافتۀ اصلی پژوهش این است که الگوی دولت دغدغهمند نیکزیستی محور بیشتر می تواند معیارهای سازگاری، انسجام و پیامد عینی را برآورده سازد و بهلحاظ استدلالی موجهتر بهنظر میرسد. روش مورد استفاده تحلیل -استدلالی است
چکیده انگلیسی :
A good life —if not the ultimate human goal—have certainly been among the most important aims throughout history. While it was once conceivable that this goal could be pursued individually and in isolation, such an assumption is far less plausible today, when states influence nearly every aspect of human life—from health, employment, and security to family, and even genetics. The nature and extent of the state's role in securing and promoting citizens' well-being has thus become one of the most critical and contested issues in contemporary political philosophy. This article addresses the central question: What role should the state play in the well-being of its citizens? and What model of state intervention is most defensible? The answer depends largely on the model of governance adopted. At least four types of states can be distinguished based on their approach to the relationship between the state and well-being: the neutral state, the liberal perfectionist state, the ideological perfectionist state, and the welfare-oriented caring state. Using an analytical-argumentative method, the article first outlines the arguments supporting each model and then subjects them to counterarguments and rival perspectives in order to expose their limitations and flaws. So, these arguments are evaluated in terms of their coherence, consistency, and practical implications. The main finding of the study is that the welfare-oriented caring state better satisfies the criteria of consistency, coherence, and practical viability, and appears more defensible from a philosophical standpoint. The method employed is analytical-argumentative
- لیارد، ریچارد (1403)، شادکامی، درسهایی از یک علم جدید، ترجمۀ گیتی پورزکی، تهران: انتشارات کرگدن
- افلاطون (1380) ، دورهی آثار افلاطون، ترجمه محمد رضا لطفی و رضا کاویانی، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی
- ارسطو (1378)، اخلاق نیکوماخوسی، ترجمه محمد حسین لطفی، تهران: طرح نو
- باک، درک (1396)، سیاست شادکامی، ترجمۀ نرگس سلحشور، تهران: فرهنگ نشر نو.
- پوپر، کارل (1403)، جامعه باز و دشمنان آن، ترجمه عزتالله فولادوند، انتشارات خوارزمی# # - پورزکی، گیتی (1401)، خودفرمانروایی بهمثابه خاستگاه نیکزیستی در اندیشۀ سیاسی»، جستارهای سیاسی معاصر، صفحات 59 تا 83
- لیارد، ریچارد (1403)، شادکامی، درسهایی از یک علم جدید، ترجمۀ گیتی پورزکی، تهران: انتشارات کرگدن
منابع انگلیسی -
Ahmed, S. (2010). The Promise of Happiness. Duke University Press. - Berlin, I. (1969). Two Concepts of Liberty, in Four Essays on Liberty. Oxford: Oxford University Press. - Cabanas, E., & Illouz, E. (2018). Happycracy: How the Science of Happiness Controls Our Lives. Cambridge:
Polity Press -
Cahn Steven and Christine Vitrano, 2015, Goodness and Happiness, Columbia University Press. - Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.).
SAGE Publications - Dalziel, P., Saunders, C., & Saunders, J. (2018). Wellbeing Economics: The Capabilities Approach to Prosperity. Palgrave Macmillan
- Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). "Subjective well-being: Three decades of progress."
Psychological Bulletin, 125(2), 276–30 - Galston, W. A. (2002). Liberal Pluralism: The Implications of Value Pluralism for Political Theory and Practice.
Cambridge University Press. -
Gray, J. (1995). Isaiah Berlin. Princeton, NJ: Princeton University Press. -
Helliwell et al Gallup World Poll 2017–2019, Cantril ladder, (2020) -
Kymlicka, W. (1995). Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights. Oxford University Press. -
Larmore, C. (1996). The Morals of Modernity. Cambridge University Press. -
Layard Richard, Wellbeing: Science and Policy, Cambridge university press, 2005. -
Layard, R., & De Neve, J.-E. (2023). Wellbeing: Science and Policy. Cambridge University Press. -
MacIntyre, A. (1984). After Virtue (2nd ed.). University of Notre Dame Press. - Nussbaum, M. (2000). Women and Human Development: The Capabilities Approach. Cambridge University
Pres. -
Nussbaum, M. (2011). Creating Capabilities: The Human Development Approach. Harvard University Press. -
Rawls, J. (1993). Political Liberalism. Columbia University Press. -
Raz, J. (1986). The Morality of Freedom. Oxford University Press -
Sandel, M. J. (1982). Liberalism and the Limits of Justice. Cambridge University Press. -
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press. -
Sher, G. (1997). Beyond Neutrality: Perfectionism and Politics. Cambridge University Press. - Wilkinson, R., & Pickett, K. (2010). The Spirit Level: Why More Equal Societies Almost Always Do Better.
Penguin UK. - Yanow, D., & Schwartz-Shea, P. (2006). Interpretation and Method: Empirical Research Methods and the
Interpretive Turn. M.E. Sharpe.