الزامات سیاسی _ نهادی خط‌مشی‌گذاری کارآمد در فضای مجازی؛ الگوسازی بر پایه هوش مصنوعی

چکیده مقاله :

این پژوهش با هدف ارائه‌ی الزامات سیاسی _ نهادیِ حکمرانی کارآمد در فضای مجازی از طریق الگوسازی بر پایه هوش مصنوعی انجام شده است. با توجه به پیچیدگی ذاتی این فضا و نبود مدل نظام‌مند برای سنجش اثربخشی خط‌مشی‌ها، الزامات سیاسی – نهادی در قالب چارچوبی چهارلایه‌ای شامل زیرساخت، منطقی، محتوا، اجتماع و با ادغام روش‌های کمّی_کیفی و هوش مصنوعی ارائه شد. روش تحقیق این پژوهش، ترکیبی از تحلیل مضمون و گروه کانونی با مشارکت ۱۱ خبره است. یافته‌ها حاکی از آن است که هر لایه نیازمند شاخص‌های ارزیابی اختصاصی است: لایه زیرساخت با معیارهای فنی-اقتصادی مانند پوشش جغرافیایی، لایه منطقی با انطباق استانداردهای جهانی و شناسایی حملات سایبری، لایه محتوا با تحلیل حقوق مالکیت معنوی و جرائم سایبری، و لایه اجتماع با سنجش اعتماد کاربران و تأثیرات فرهنگی. یکپارچه‌سازی ارزیابی‌ها با هوش مصنوعی، امکان پایش بلادرنگ و پیش‌بینی اثرات خط‌مشی‌ها را فراهم می‌کند. چالش‌های کلیدی شامل تعارضات حقوقی، محدودیت‌های فنی و سوگیری‌های الگوریتمی احتمالی هستند. این الگو با رویکرد داده‌پایه، حکمرانی اثربخش فضای مجازی و مشارکت ایران در استانداردسازی جهانی را تقویت می‌نماید.

چکیده انگلیسی :

This research aims to propose the political-institutional requirements for efficient cyberspace governance through AI-based modeling. Given the inherent complexity of this domain and the lack of a systematic model for assessing policy effectiveness, the political-institutional requirements are presented within a four-layer framework (infrastructure, logical, content, and social) by integrating quantitative-qualitative methods and artificial intelligence. The research methodology combines thematic analysis and focus groups with the participation of 11 experts.

The findings indicate that each layer requires specific evaluation indicators: the infrastructure layer with technical-economic criteria such as geographical coverage, the logical layer with the adoption of global standards and cyber-attack detection, the content layer with the analysis of intellectual property rights and cybercrimes, and the social layer with the measurement of user trust and cultural impacts. The integration of these assessments using AI enables real-time monitoring and prediction of policy effects.

Key challenges include legal conflicts, technical limitations, and potential algorithmic biases. This data-driven model enhances effective cyberspace governance and strengthens Iran's participation in global standardization.

منابع و مأخذ:

فهرست منابع

[1] Authors’ names separated by comma-dots; (Year of Publish.), “The Paper Title in Italic Times New Roman 10pt”, Paper Address, Publishing Place, paper page.
[2] اشتریان، ک. (1381). روش سیاستگذاری فرهنگی، تهران: نشر کتاب آشنا.
[3] قلایچی, مسعود , رهنورد آهن, فرج ا... و مرتضوی, مهدی . (1402). مدل ارزیابی اجرای موفق خط‏مشی‏ مالکیت صنعتی. سیاست نامه علم و فناوری, 13(1), 40-61.
[4] پورعزت، علی اصغر، (1396)، ارزشیابی عملکرد دولت و حکومت، تهران، انتشارات سمت.
[5] بوستان زر, جمال , رحمان سرشت, حسین , شریف زاده, فتاح و تقی تقوی فرد, محمد . (1397). مدل دینامیکی ارزیابی خط مشی های عمومی(مورد مطالعه: برنامه های توسعه). فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 7(25), -.
ف6ی شریف‌زاده، فتاح؛ قربانی‌زاده، وجه الله؛ سید نقوی، میرعلی و حسین پوری، مهدی (1395). «ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر خط‌‌مشی‌گذاری در صنعت نفت و گاز از منظر کارآفرینی». فصلنامة علمی ـ پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی، 4(3)، 133-145.
[7] محمدی، محسن، (1395)، الگوی ارزیابی خط مشی‌های مالیاتی در ایران، رساله دکترای تخصصی تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
[8] شریف‌زاده، فتاح؛ معدنی، جواد. (1394). اصول و مفاهیم پیشرفته دانش خط مشی‌گذاری عمومی. تهران: انتشارات واژگان.
[9] الوانی، سیدمهدی. (1387). تصمیم‌گیری و تعیین خط مشی دولتی. تهران: انتشارات سمت.
[10] بیرو، آلن ) ۱۳۹۶ (درآمدی بر دارالمعارف علوم اجتماعی، ترجمه باقر ساروخانی، تهران، نشر کیهان.
[11] عبدالحمید, مهدی و پورعزت, علی اصغر . (1400). ارائه الگوی ارزشیابی موفقیت خط‌مشی‌های عمومی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی, 9(2), -.
[12] سلطانی گردفرامرزی، علی محمد (1390). مدل ارزیابی سیاست‌گذاری فناوری نانو در ایران، رساله‌ی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی(ره).
[13] سیدی, سیدمحمدرضا , دانایی‌فرد, حسن , گنجعلی, اسدالله و خائف الهی, احمدعلی . (1400). طراحی الگوی ارزیابی عملکرد وزیر علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران. اندیشه مدیریت راهبردی, 15(1), 73-102. doi: 10.30497/smt.2021.2833
[1] Bridgman, P., & Davis, G. (2004). The Australian policy handbook: Allen & Unwin Academic.
[2] Davis, N. (2009). ICT teacher training: Evidence for multilevel evaluation from a national initiative. British journal of educational technology,40 (135 ).
[3] Jenkins, W. I. (1978). Policy Analysis: A political and Organizational Perspective. London: M. Robertson.
[4] De Toni, A. and S. Tonchia (2001). “Performance Measurement Systems-Models, Characteristics and Measures”, International Journal of Operations & Production Management.
[5] Sutton, R. (1999). The policy process: an overview: Overseas Development Institute.
[6] Becker, G. S. (1983). A Theory of Competition Among Pressure Groups for Political Influence. The quarterly journal of economics,98(3), 25-48
[7] - Feick, Jurgen; Werle, Raymund (2010): Regulation of Cyberspace. In Robert Baldwin, Martin Cave, Martin Lodge (Eds.): The Oxford handbook of regulation: Oxford Handbooks Online, pp. 523–547
[8] - Murray, Andrew (2007): The regulation of cyberspace: control in the online environment: Routledge
[9] Brenes, E. R., Mena, M., & Molina, G. E. (2008). Key Success Factors for Strategy Implementation in Latin America. Journal of Business Research, 61(6), 590-598.
[10] Hawelett, M. & Ramesh, M. (2003). Studying public policy. Toronto : Oxford, university press
[11] Memarzadeh Tehran, Gh. R., Mirsepasi, N., and Jalili, Soodabeh.(2013). Presenting a model to assess the effectiveness of Islamic Republic of Iran public policies implementation in the field of healthcare. Public management mission (public management). 2(4) ,19-31. (in Persian)
[12] Dye, T. R. (2017). Understanding Public Policy (15th ed.). Florida State University.: Pearson.
[13] BIS. (2010 ). Impact Assessment Toolkit; a guide to undertaking an impact assessment and completing the IA Template. London: Departments for Business, Innovation and Skills.
[14] Sanderson, I. (2002). Evaluation, policy learning and evidence-based policy making. Public administration,80 (1 ),1 -22 .
[15] Fahrenkrog, G., Polt, W., Rojo, J., Tübke, A., Zinöcker, K., Eth, S. A., et al. (2005 ). RTD evaluation toolbox.
[16] Colebatch, H. K. (2006 ). What work makes policy? Policy Sciences, 39(4 ), 309-321.
[17] Korzhova, O. S., Stuken, T. Y., & Lapina, T. A. (2020). Evaluating the effectiveness of active labor market policy. In THE 14th International days of statistics and economics (pp548-557).
[18] Firouzabadi, S., Ahmadabadi Azadi, J. (2020). Analysis of the history of cyberspace governance in Islamic Republic of Iran. Bi-Quarterly Political Knowledge, 16(2), 563-598. doi: 10.30497/pk.2020.75410(in Persian)
[19] Alkin, M. C. & Christie, C. A. (2004). “An evaluation theory tree”. Evaluation roots: Tracing theorists’ views and influences, Thousand Oaks, Canada, Sage.
[20] Braun, V., Clarke, V., & Weate, P. (2016). Using thematic analysis in sport and exercise research. In Routledge handbook of qualitative research in sport and exercise (pp. 213-227). Routledge
[21] Newman, Joshua (2014), “Measuring Policy Success: Case Studies from Canada and Australia”, Australian Journal of Public Administration, vol, 73, no, 2, pp, 192–205
[22] Boulianne, Shelley (2015) Social Media Use and Participation: A, Meta-analysis of Current Research. Information”, Communication & Society, Vol. 18, No. 5, Routledge. Pp: 524–538.