• فهرست مقالات


      • دسترسی آزاد مقاله

        1 - تأثیر جهانی‌شدن بر کارکرد توزیعی دولت رانتیر
        در این مقاله کوشش خواهد شد تا کارکرد توزیعی دولت رانتیر و پیامدهای آن را در بستر واقعیت جهان امروز، یعنی گسترش امواج جهانی‌شدن و دگرگونی در تمام عرصه‌های داخلی و بین‌المللی بررسی شود. در این بررسی خواهیم دید که بحران در کارکرد توزیعی دولت رانتیر، در واقع بحران در بستر ا چکیده کامل
        در این مقاله کوشش خواهد شد تا کارکرد توزیعی دولت رانتیر و پیامدهای آن را در بستر واقعیت جهان امروز، یعنی گسترش امواج جهانی‌شدن و دگرگونی در تمام عرصه‌های داخلی و بین‌المللی بررسی شود. در این بررسی خواهیم دید که بحران در کارکرد توزیعی دولت رانتیر، در واقع بحران در بستر اجتماعی استقرار دولت و به عبارت دیگر، بحران در مبانی مشروعیت¬ساز و موجه¬کنندۀ نظام سیاسی این دسته از کشورهاست. به طور کلی آن دسته از دولت‌های رانتیر می‌توانند علی¬رغم آنکه دچار بحران توزیعی شده‌اند، به عمر خود ادامه داده و گرفتار فروپاشی نشوند که بتوانند با استقرار نهادهای مناسب در جهت استخراج مالیات از جامعه، تحول در ساختارهای اقتصادی و پاسخگویی به مطالبات جامعه و از این‌رو تقویت مشروعیت رویه‌ای، خود را همگام با تحولات دگرگون کنند. در واقع دولت رانتیر برآمده از دل این تحولات، بی‌تردید نمی‌تواند مختصات قبلی خود را حفظ کرده و به سیاق گذشته، دولت رانتیر نامیده شود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        2 - جهانی‌شدن و بحران نفوذ در دولت جمهوری اسلامی ایران1
        حسن  آب‌نیکی
        بحران از مفاهيم اساسي و كليدي در علوم سياسی- اجتماعي به شمار مي‌رود و تمامی دولت¬ها به گونه‌ای با آن مواجه می‌شوند. دولت‌ها مجبورند برای رفع بحران، استراتژی‌های مختلفی را در معرض آزمون قرار دهند. زیرا ناآشنایی با بحران می‌تواند دولت را با مشکلات نهادی و غیر نهادی مختلف چکیده کامل
        بحران از مفاهيم اساسي و كليدي در علوم سياسی- اجتماعي به شمار مي‌رود و تمامی دولت¬ها به گونه‌ای با آن مواجه می‌شوند. دولت‌ها مجبورند برای رفع بحران، استراتژی‌های مختلفی را در معرض آزمون قرار دهند. زیرا ناآشنایی با بحران می‌تواند دولت را با مشکلات نهادی و غیر نهادی مختلف مواجه سازد و مشروعیت و کارآمدی آنها را دچار نوسان سازد. یکی از این دولت‌ها، دولت جمهوری اسلامی ایران است که قصد بر این است تا در این مقاله تأثیر بحران‌زای جهانی‌شدن بر کارآمدی آن را با عطف به بحران‌ نفوذ بررسی کنیم و ببینیم که جهانی‌شدن چگونه ممکن است باعث بحران نفوذ در دولت جمهوری اسلامی ایران شود. روش مورد استفاده توصیفی- تحلیلی است و نیز از منظر و رویکرد نهادگرایی برای تبیین بهتر مسئله استفاده شده است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        3 - نقد فلسفی جوهرگرایی فرهنگی در نظریۀ برخورد تمدن‌ها
        اصغر ميرفردي علیرضا  سمیعی اصفهانی آرش  موسوی
        این مقاله به نقد فلسفی نظریۀ برخورد تمدن¬ها پرداخته است، که نظریۀ مهمی در گفتمان حاضر در روابط بین¬الملل محسوب می¬شود. طبق نظریۀ «هانتینگتون»، جهان را می¬توان به تمدن¬های متمایز تقسیم کرد و ارزش¬های تمدنی، تعیین¬کنندۀ نوع برخورد کشورها با یکدیگر است. با انتخاب نقد فلسفی چکیده کامل
        این مقاله به نقد فلسفی نظریۀ برخورد تمدن¬ها پرداخته است، که نظریۀ مهمی در گفتمان حاضر در روابط بین¬الملل محسوب می¬شود. طبق نظریۀ «هانتینگتون»، جهان را می¬توان به تمدن¬های متمایز تقسیم کرد و ارزش¬های تمدنی، تعیین¬کنندۀ نوع برخورد کشورها با یکدیگر است. با انتخاب نقد فلسفی به ¬عنوان رویکرد نظری و روش¬شناختی، متن نظریۀ هانتینگتون تجزیه و تحلیل شد. در این نظریه، ایدئولوژی جوهرگرایی فرهنگی به دو شکل قرار دارد: اول، مجموعه¬ای از ارزش¬های بنیادی وجود دارد که به¬طور تغییرناپذیری با گذشت زمان نیز حائز اهمیّت باقی می¬ماند. دوم، بسیاری از افراد با پیشینۀ نژادی مشترک حتی در صورت مهاجرت، به این ارزش¬ها متوسل شده و در مواقع بحران، کشورهای خویشاوند و مهاجران با هم متحد می¬شوند. یافته¬ها نشان می‌دهد رهبران و سیاست¬هایشان بیش از باورهای فرهنگی نهان در تعاملات و تحولات سیاسی تعیین¬کننده هستند. زمانی که ارزش¬های فرهنگی، تعیین¬کنندۀ کنش¬های رهبران سیاسی تلقی شود، اهمیت رهبری و قدرت نظارتی ملت¬ها نادیده و کم ¬اهمیت انگاشته می¬شود. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        4 - ابعاد معنایی و نهادی تصمیم‌گیری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران
        غلامعلی  سلیمانی سید جلال  دهقانی فیروزآبادی
        با پیروزی انقلاب اسلامی، تغییر اساسی در سیاست خارجی ایران اتفاق افتاد. غفلت محققان حوزۀ سیاست خارجی و روابط بین¬الملل در مطالعۀ نقش ماهیت نظام سیاسی، حوزۀ مطالعاتی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را با دشواری خاصی روبه¬رو کرده و در عین حال ضعف مفهوم¬پردازی در این حوزه ر چکیده کامل
        با پیروزی انقلاب اسلامی، تغییر اساسی در سیاست خارجی ایران اتفاق افتاد. غفلت محققان حوزۀ سیاست خارجی و روابط بین¬الملل در مطالعۀ نقش ماهیت نظام سیاسی، حوزۀ مطالعاتی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را با دشواری خاصی روبه¬رو کرده و در عین حال ضعف مفهوم¬پردازی در این حوزه را نیز به دنبال داشته است. با عنایت به حوزۀ تحلیل سیاست خارجی و دستاوردهای این زیرحوزۀ مطالعاتی، پژوهش حاضر قصد دارد به این پرسش اساسی پاسخ گوید که: الگوی تصمیم‌گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران چیست؟ پاسخ به این سؤال نیازمند توجه به سطوح مختلف اثرگذار در تحلیل تصمیم‌گیری سیاست خارجی است که پژوهش حاضر آن را در سه سطح تصمیم‌گیر، ساختار تصمیم‌گیری و جهت¬گیری تصمیم‌گیری سیاست خارجی به عنوان عناصر اصلی مؤثر در تصمیم¬گیری سیاست خارجی و نقش هر یک از آنها در تصمیم¬گیری سیاست خارجی بررسی کرده است، به این امید که بتواند تصویر روشنی از منطق کنش و تصمیم¬گیری و همچنین عوامل ساختاری و نهادی مؤثر بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ارائه کند. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        5 - انقلاب‌های عربی و شکل‌گیری نظم‌های جدید امنیتی در خاورمیانه
        فاطمه  قیاسوندی نبی‌الله  ابراهیمی احمد  سلطانی‌نژاد
        استدلال اصلی این مقاله، واکاوی تحولات بیداری اسلامی و تأثیر این موضوع بر چگونگی تکوین نظم‌های جدید امنیتی در خاورمیانه است. از آنجا که جنبش‌های مردمی در کشورهای عربی با عنوان قیامی علیه استبداد و استعمار در منطقه شناخته می‌شود، عاملی مهم برای بازتعریف نظم نوین منطقه است چکیده کامل
        استدلال اصلی این مقاله، واکاوی تحولات بیداری اسلامی و تأثیر این موضوع بر چگونگی تکوین نظم‌های جدید امنیتی در خاورمیانه است. از آنجا که جنبش‌های مردمی در کشورهای عربی با عنوان قیامی علیه استبداد و استعمار در منطقه شناخته می‌شود، عاملی مهم برای بازتعریف نظم نوین منطقه است، که با توجه به مؤلفه‌های مطالعات «سعیدیسم» یا «پسااستعمارگرایانه» و تطابق موجود میان این انقلاب‌ها با این مطالعات، ما شاهد شکل‌گیری نوعی نظم با تأکید بر بازخوانی مطالعات سعیدیسم در خاورمیانه هستیم. از این¬رو در این مقاله نخست، نظم از منظر مکاتب واقع‌گرایی، لیبرالیسم، مکتب کپنهاگ و پسااستعماری، سپس تبارشناسی نظم‌ها در خاورمیانه بررسی می‌شود. در ادامه به نقش اسلام‌گرایان و در پایان نیز به نظم امنیتی حاکم بر منطقه پس از انقلابات عربی پرداخته می‌شود، تا به این نتیجه برسیم که چگونه انقلاب‌های عربی بر شکل‌گیری نظم‌های امنیتی جدید خاورمیانه تأثیر دارد؟ جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        6 - تأثیر جهانی‌شدن بر حقوق شهروندی در ایران
        فیروز  جعفری
        قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، توجه خاصي به حقوق شهروندي می¬کند، به طوري که رنگ، نژاد و زبان را موجب تفاوت در برخورداري از اين حق نمي‌داند و دولت را نیز موظف به رعايت حقوق همه شهروندان مي‌کند. از سوی دیگر، جهاني¬شدن، یا جهانی¬سازی، به صور مختلف بر وجوه گوناگون زندگی چکیده کامل
        قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، توجه خاصي به حقوق شهروندي می¬کند، به طوري که رنگ، نژاد و زبان را موجب تفاوت در برخورداري از اين حق نمي‌داند و دولت را نیز موظف به رعايت حقوق همه شهروندان مي‌کند. از سوی دیگر، جهاني¬شدن، یا جهانی¬سازی، به صور مختلف بر وجوه گوناگون زندگی ملت¬ها تأثیرگذار بوده است. یکی از قلمروهای تأثیرپذیری از جهانی-شدن، حقوق شهروندی است. استدلال مقاله حاضر این است که جهانی¬شدن با «حقوق مردمی - مشارکتی» در ایران نسبت تضعيف¬کننده داشته است، ولی با حقوق سیاسی و اجتماعی در عین حال نسبت تقویت¬کننده و تضعیف¬کننده داشته است. جزييات مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        7 - تبیین نسبت شکاف‌های اجتماعی و وحدت ملی در ایران
        علي‌اصغر  قاسمي سیانی
        حفظ و تقویت وحدت و همبستگی ملی، یکی از مهم‌ترین اولویت‌های تمام نظام‌های سیاسی است؛ زیرا افزایش ضریب همبستگی ملی باعث کاهش تهدیدهای داخلی و خارجی و مآلاً فراهم شدن زمینه‌های مناسب برای توسعه و پیشرفت کشور می‌شود. ایران از جمله کشورهایی است که با اتکا به پیشینۀ تاریخی و چکیده کامل
        حفظ و تقویت وحدت و همبستگی ملی، یکی از مهم‌ترین اولویت‌های تمام نظام‌های سیاسی است؛ زیرا افزایش ضریب همبستگی ملی باعث کاهش تهدیدهای داخلی و خارجی و مآلاً فراهم شدن زمینه‌های مناسب برای توسعه و پیشرفت کشور می‌شود. ایران از جمله کشورهایی است که با اتکا به پیشینۀ تاریخی و تمدنی خود در طول قرن‌های متمادی توانسته است بر چالش‌های معطوف به واگرایی غلبه کند، به نحوی که علی¬رغم اشغال این کشور و نیز انتزاع بخش‌هایی از سرزمین پهناور آن، همواره در طول تاریخ به عنوان یک واحد سیاسی قدرتمند، مستقل و دارای حاکمیت فراگیر به حیات خود ادامه داده است. در چند دهه اخیر نیز وحدت و همبستگی ملی بیش از پیش در معرض چالش‌های داخلی و تهدیدهای خارجی قرار گرفته که از جمله مهم‌ترین چالش‌های داخلی فعال شدن برخی شکاف‌های اجتماعی در مقاطعی از زمان بوده است. این مقاله بدون انکار، نقش تهدیدهای خارجی در تضعیف وحدت ملی بر عوامل داخلی تمرکز کرده و می‌کوشد نسبت چهار شکاف اجتماعی عمده در ایران (شکاف نسلی، جنسیتی، قومی و مذهبی) را با ابعاد مختلف وحدت و همبستگی ملی (ابعاد دینی، سرزمینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی) بررسی کند. روش مورد استفاده در این مقاله، روش تحلیل ثانویۀ یافته‌های پژوهشی و مقطع مورد بررسی دهۀ 1390- 1380 است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد بین دو سر طیف‌های معطوف به شکاف‌های اجتماعی دربارۀ ابعاد مختلف وحدت و همبستگی ملی اختلاف نظر جدی وجود ندارد و هم¬گرایی ملی در ایران از سطح مناسبی برخوردار است. جزييات مقاله