مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921Historiographical & Ideological Approaches and Publicizing Indigenous Thought: Future of Western Political Thought in Iranتاريخنگاري، ايدئولوژيپردازي و ضرورت توليد انديشه بومي: آينده انديشه سياسي غرب در ايران110faعلياشرف نظريدانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران2016221Most of the works on western political thought written in Iran, fall in an intermediary position between the two approaches of historiographical and ideological types. By historiography I mean an approach that, giving centrality to discussing elaborately the historical chronology of formation of a political thought, and biographies of the scholars in the field, neglects to analyze, criticize, and evaluate it. The second type of the works on western political thought is of ideological quality that giving centrality to a particular thought follows a biased approach to it. Such works try to promote an ideology regardless of the explanatory and analytical requirement for an argument.
The present article, studying features and consequences of the two approaches in Iranian works on western political thought, attempts to show the necessity for studying it with the sociological approach to thought, whose comprehensive and deep look at a political thought helps to closely understand it in its historical, cultural, political, economical, ideological aspects, and above all, its reflective view. Since a reflective view gives especial importance to the understanding and the criticism resulting from background conditions, subjective nature of cognition, and identity- cultural structures, it can help us with getting rid of the circle of imitation and repetition, and publicizing indigenous thought, more than any other models.
غالب آثاري كه در حوزه انديشه سياسي غرب در ايران نگاشته شدهاند، در ميانه دو رويكرد تاريخنگارانه و ايدئولوژيپردازانه قرار ميگيرند. منظور از رويكرد تاريخنگارانه، رويكردي است كه با محور قرار دادن و شرح و بسط مقوّمات تاريخي شكلگيري يك انديشه و حواشي وقايعنگارانه آن، از پرداختن به بعد ماهوي بحث يعني تحليل، نقد و ارزيابي انديشه سياسي غرب باز ميماند. در اين راستا، تاريخنگار انديشه سياسي راوي سخنان و نقلقولهايي است كه با محور قرار دادن بيوگرافي انديشمندان، تقويم روزشمار حوادث زندگي وي و تمركز بر گردآوري دادهها، كمتر از منطق تحليلي و نقادانه در نوشتار خود بهره ميگيرد.
سنخ دوم نوشتارهاي موجود در حوزه انديشه سياسي غرب، واجد خصائلي است كه بيشتر آنها را در زمره آثار ايدئولوژيپردازانه قرار ميدهد. اين دسته از آثار با محور قرار دادن انديشهاي خاص به ارائه رويكردي بسيط، جهتدار و تجهيزي از آن ميپردازند. نويسندگان اين قسم آثار در حوزه انديشه سياسي، بدون توجه به ضرورتهاي تبييني و تحليلي بحث در صدد القاي ايدئولوژي خاصي بر ميآيند. در اين مقاله ضمن بررسي مباني، مؤلفهها و پيامدهاي اين دو ديدگاه در آثار موجود پيرامون انديشه سياسي غرب در ايران، تلاش ميشود ضرورت پرداختن به انديشه سياسي از چشمانداز جامعهشناسي انديشه مورد توجه قرار گيرد. جامعهشناسي انديشه با نگاهي عميق و همهجانبه در صدد فهم دقيق ابعاد تاريخي، فرهنگي، سياسي، اقتصادي و ايدئولوژيك انديشه سياسي و مهمتر از همه نگرش بازتابي از آن برميآيد. از آن جايي كه در نگرش بازتابي به فهم و نقادي برآمده از اقتضائات زمينهاي، ماهيت سوبژكتيو شناخت، و برساختههاي فرهنگي- هويتي جايگاه والايي داده ميشود، ميتواند بيش از هر الگوي ديگري ما را در رهايي از چرخه تقليد و تكرار، و توليد انديشه بومي ياري دهد.
http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11799مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921The Influence of Technology on Democracy: Technological Democracyاثرگذاری تکنولوژی بر دموکراسی: دموکراسی تکنولوژیکی110faسیدهدایت سجادی2016221There are two general views on the impact of technology on democracy: a) technology is a threat to democracy, b) technology provides proper grounds for democracy. The aim of this article is to study the consequences of the influence of technology on democracy. Taking technologistic and cultural approaches, this paper studies the influence of technology on the four components of democracy as a government system- decision making policy, human beings as decision makers, community as consisting of individuals, and procedures of determining destiny- and argues that technology is an integral part of democracy in modern technological era to the extent that it entails making the new term as «technological democracy. This term overshadows the question of whether technology is a threat or opportunity to democracy. The question would be significant, when its purpose is to reconcile democracy and technology. دو دیدگاه کلی در باب اثر گذاری تکنولوژی بر دموکراسی وجود دارد: دیدگاه نخست، تکنولوژی و یا مصادیقی از آن را برای دموکراسی تهدیدآمیز ميداند و دیدگاه دوم، آن را زمینه و بستر مناسبتری برای دموکراسی تلقی میکند. هدف از این نوشتار، بررسی پیامدهای اثر تکنولوژی بر دموکراسی است. در اين نوشتار، اثرگذاری تکنولوژی، با نگرشی تکنولوژیستی و فرهنگی، بر چهار مؤلفه مقّوم مفهوم دموکراسی به مثابه روش حکومت يعني رویه تصمیمگیری، آدمیان به مثابه عناصر تصمیمگیرنده، جامعه دربردارنده افراد، و مفهوم تعیّن سرنوشت بررسي شده و استدلال میشود که در عصر تکنولوژیکی نوین، تکنولوژی به بخش جداییناپذیری از قوام مفهوم دموکراسی بدل شده است؛ به گونهای که طرح برساخته «دموکراسی تکنولوژیکی» را ایجاب مینماید. این مفهوم، پرسش از تهدیدآمیز يا سودمندبودن تکنولوژی برای دموکراسی را تحت الشعاع قرار میدهد؛ بر اين مبنا، طرح پرسش فوق هنگامی ارزشمند است که در جهت سازگار نمودن بيشتر تکنولوژی با دموکراسی باشد. http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11800مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921Chinese Society of Homogeneity and Harmony: A Critical and Analytical Approachجامعة هماهنگ و همگن چین؛ نگرشی تحلیلی انتقادی110faحسین جمالی2016221China, experiencing fundamental changes and transformations, has attracted many attentions, today. One of the changes in the past decade was in its leaders’ orientations to constructing a homogeneous and harmonious society which entails solidarity among its human communities, and its adaptability with nature.
Studying such a society in the light of objectives of development, theories on transition to democracy, adaptability of socialism, modernism and tradition, ideological and utopian processes, and functions of political systems can to a greet effect make its complex aspects clear . The main idea of the present paper is that pragmatism has functioned more effectively in China’s progress towards a homogeneous and harmonious society than any other factors, very function of which can be evaluated just considering their interactions with pragmatism.
چین کنونی چنان در مسیر تحوّل و دگرگونی قرار دارد که توجّه ناظران و پژوهشگران بسیاری را به خود جلب کرده است. یکی از تحوّلات دهة اخیر چین، جهت گیری رهبران و نظام این کشور برای ساختن جامعة هماهنگ و همگن است؛ جامعه ای که دربردارندة انسجام و همبستگی بيشتر اعضای جامعه انسانی و متضمّن هماهنگی بيشتر با طبیعت است. تحلیل چنین جامعه ای، بر اساس اهداف توسعه، نظریه های گذار به دموکراسی، سازش مدرنیسم، سوسیالیسم و سنّت، روند اتوپیا گرایی و ایدئولوژی پردازی و کارکردهای نظام سیاسی، میتواند تا حدود زیادی، وجوهِ پیچیدة آن را بازنمایاند. ایدة اصلی مقاله این است که رویة پراگماتیستی رهبران چین امروز، بیش از سایر عوامل، در طرح و پیشبرد جامعة هماهنگ و همگن نقش داشته و چگونگی تأثیر دیگر عوامل، اتّفاقاً در کنش و واکنش با آن، قابل ارزیابی است.http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11801مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921Theory of Domination in the Political Views of Ibn- Farra’ Hanbaliنظریه استیلا در اندیشه سیاسی ابو يعلي بن فرّاء110faمهدي فدائي مهرباني2016221Abu Yaala Mohammad Ibn Al-Hossain Ibn Mohammad Ibn Khalaf Ibn Mohammad known as “Ibn Farra” (990- 1066) is an Islamic Jurisprudent who played a great role in expansion of Hanbali school of Islam. His works portray him as a strict Sunni jurisconsult. In his book named “ Al-Ahkam Al-Sultanniah” he attempts to provide a religious jurisprudential justification for political dominations of the rulers. He can be considered as one important figure of domination theory (Istiilla and Taqallub) among the Sunni. He has not been introduced or studied to and in Farsi. In this article we survey various aspects of his political views.ابن فراء حنبلي از فقهاي بزرگ اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجري است كه نقش مهمي در گسترش مكتب فقهي حنبلي داشته است. آنچه از او به جاي مانده او را يك متشرع سني مذهب متعصب نشان ميدهد. ابن فراء در الاحكام السلطانيه كه كتابي فقهيـ سياسي به شمار ميرود، ميكوشد تا به توجيه فقهي نظرية استيلاء در سياست بپردازد و در اين راه از هيچ كوششي فروگذار نميكند. به راستي او را ميتوان يكي از مهمترين انديشمندان نظرية تغلب و استيلا در ميان اهل سنت دانست. با اين حال هيچ نگاشتهاي از وي به فارسي ترجمه نشده و كار مستقلي نيز در مورد او وجود ندارد. مقاله حاضر ميكوشد با بررسي وجوه مختلف تفكرات ابن فراء، تصويري اجمالي از انديشه سياسي وي ارائه دهد.http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11802مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921John Rawls’ Theory of Political Justice: A Solution for the Contradiction between Equality and Freedom نظرية عدالت سياسي جان رالز: راه حلي براي معماي دو وجهي آزادی و برابري110faمحمدعلي توانادانشگاه شیراز گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی2016221To find a solution to obviate the contradiction between equality and freedom is one challenging problem in political philosophy. All schools- from liberal to multiculturalist- have tried to solve the it. One important attempt is John Rawls’ theory of political philosophy where he puts forward political liberalism as a key concept. Taking a critical approach, the present article studies Rawls’ theory. In doing so, it employs an analytical framework, and the method of content analysis. Firs, it introduces the basic elements and principles of the theory, then it examines how compatible or contradictory they are with conclusions made, and finally discusses the (in)efficiency of the theory in obviating the problem of freedom and equality.یافتن راه حلی برای رفع تناقض میان آزادی و برابري، از مسائل اساسي، پيچيده و بغرنج فلسفة سیاسی معاصر است. متفکرين سنتهاي فکري مختلف، از ليبرال تا چندفرهنگگرا، تلاش نمودهاند به نحوي این معضل را حل نمایند. يکي از برجستهترين راه حلهاي مدرن براي مسئله آزادی و برابري، نظرية عدالت سياسي جان رالز است. رالز تلاش ميکند درون چارچوب فکري ليبرال اين مسئله را حل نمايد. مقاله حاضر ضمن بررسي راه حل رالز براي مسئله آزادی و برابري بر آن است كه از منظر انتقادي نقاط قوت و كاستيهاي آن را نشان ميدهد. چارچوب نظري مقاله حاضر، الگوي تحليلي اصل موضوعي و روش تحقيق نیز تحليل محتواي کیفی است. بر همين اساس با تحليل محتواي نوشتارهاي اصلي رالز ابتدا تلاش ميشود مباني و اصول نظريه رالز آشکار گردد، سپس سازگاري و ناسازگاري اين اصول و مباني با نتايج آن سنجيده ميشود و در نهايت بسندگي يا نابسندگي اين نظريه براي حل مسئله آزادی و برابري بررسي ميگردد.http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11803مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921A Study of Adel Daher’s Philosophical and Political Viewsبررسی آراء فلسفیـ سیاسی عادل ضاهر110faفریبرز محرمخانی2016221Adel Daher is one of the sophisticated Arab intellectuals who is unknown in Iran. Like any modern philosopher, he considers intellect as the first means of identification. Dividing intellect into two parts of theoretical and practical, he believes that besides identifying the means to attain goals (teleos), intellect also serves to determine the very goals. In other words, he believes in goal-oriented rationality as well as value-oriented rationality.
He does not think of philosophical thought as a profession, detached from human community; rather, he considers it as bearing the task of criticizing and modification of social life. He believes that if the core of religion is truly understood, then it becomes clear that those who believe in the necessity of the relation between religion and worldly mundane life are false.
The present paper studies the main theoretical framework of this Lebanese thinker’s views based on a metatheoretical approach.
عادل ضاهر یکی از متفکران برجستة عرب و از نامهاي ناآشنا در ايران است. او مانند سایر فیلسوفان مدرن عقل را بر هر منبع دیگری مقدم میانگارد ضاهر با تقسیم عقل به دو بخش نظری و عملی کار آن را علاوه بر تعیین ابزار، تعیین غایات نیز ميداند. به عبارت دیگر وی هم به عقلانیت معطوف به هدف و هم به عقلانیت معطوف به ارزش اعتقاد دارد.
از ویژگیهای مهم این اندیشمند آن است که وی تفکر فلسفی را جدا از اجتماع انسانی و به عنوان یک حرفه تلقی نمیکند. بلکه برای آن رسالت نقد و تغییر حیات جمعی قائل است. او معتقد است اگر هسته اصلی دین بهدرستی درک شود، صحّت عقیده کسانی که به رابطة ضروری و منطقی میان دین و حیات دنیا باور دارند مشخص ميگردد.
در این مقاله بر اساس روش متاتئوری چارچوبهای اصلی تفکر این نویسنده لبنانی مورد بررسی قرار گرفته است.
http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11804مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش سیاست نظری2008-5796582010921The Political and Cultural Impacts of Globalization on Iranian Ethnic Groups (A Field Study on Azeri, Arab, Kurd and Baluch Students)ابعاد سیاسی جهانی شدن و قومیت در ایران (بر اساس مطالعة میدانی دانشجویان منتخب از چهار قوم ایرانی کرد، بلوچ، عرب و آذری)110faعلی امیدیفاطمه رضایی2016221Globalization is one characteristic of the world today. On the other hand, ethnicity, under some conditions, provides an excuse for political tensions. There are various views on the effects of globalization on ethnicity. Some theoreticians believe that as globalization grows, identity of ethnic minorities undergoes the assimilation of the values of the mainstream culture, which in turn is absorbed into the dominant global culture. However, others believe that globalization helps increase political self-awareness of ethnic groups. Overall study of these views show that political aspect of ethnicity is a function of different domestic and world factors, and is not of the same situation in all countries. In the present article, we study political and social situation of four Iranian ethnic minorities- Azeri, Arab, Baluch and Kurd. This is a field study. The data is gathered using questionnaires and interviews. Findings of the research show that while globalization, culturally, has led to a decrease in strictness of minorities over their cultural features- except language, it, politically, has resulted in a rise in their awareness and demands. Hence, to manage the demands, the government is expected to take felicity measures, including: promoting democratization, creating equal opportunities for political and economical participation of all groups, lowering the center-periphery distance through fair budget, and encouraging the national will for employment and removing deprivation.
یکی از ویژگیهای دنیای امروز، پدیدة جهانی شدن است. از سوی دیگر، قومیت نیز تحت شرایطی یکی از علل تنشهای سیاسی عصر حاضر محسوب میشود. در ارتباط با تأثیر پدیده جهانی شدن بر مسئله قومیت، نظریات مختلفی ارائه شده است. برخی بر این باورند که با توجه به رشد روزافزون این پدیده، هویتهای خُرد قومی ناگزیر در فرهنگ مسلط ملی و این فرهنگ نیز به نوبة خود در فرهنگ مسلط جهانی استحاله خواهند يافت. اما گروهی دیگر معتقدند که جهانی شدن موجبات رشد خودآگاهی قومی را فراهم آورده و منجر به سیاسی شدن این موضوع میشود. جمعبندی دیدگاههای مختلف گواه بر این است که هویت قومی یک برساختة اجتماعی است که سیاسی شدن آن بستگی به عوامل داخلی و بینالمللی دارد و وضعیت آن، از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. در این مقاله با استفاده از پرسشنامه و مطالعة میدانی، ابعاد سیاسی و اجتماعی چهار قوم ایرانی کرد، بلوچ، آذری و عرب مورد بررسی قرار گرفته است. نتیجة کلی حاصل از مطالعة میدانی حاضر که صرفاً دیدگاه دانشجویان منتخب اقوام مزبور را نشان میدهد، این است که جهانی شدن در ابعاد فرهنگی تا حدودی سبب به حاشیه راندن تعصبات و شاخصههای فرهنگی، غیر از زبان، در ميان اقوام مورد بررسی گردیده است؛ اما از جهت سیاسی منجر به افزایش آگاهی و افزايش مطالبات آنها از دولت مرکزی شده و از این رو، توجه مقتضی دولت جهت مدیریت این مطالبات را لازم ميسازد. در اين جهت، اشاعة دموکراتیزاسیون، فرصت برابر برای مشارکت سیاسی و اقتصادی، کاهش شکاف مرکز-پیرامون از طریق بودجهریزی منصفانه و جهاد ملی برای محرومیتزدایی و اشتغالزایی از جمله راهکارهای مناسب محسوب میشود.http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/11805