مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش سیاست نظری 2008-5796 1 39 2024 2 20 Language of Politics and the Encounter with Modernity: An Analysis of Linguistic Games of Power in Contemporary Iran زبان سیاست و مواجهه با مدرنیته: تحلیل بازی‌های زبانی قدرت در ایران معاصر fa محمدرضا صالحی وثیق دانشگاه تهران سید مهدی ساداتی نژاد دانشگاه تهران 2025 9 30 This study, addressing the problematic of Iran's encounter with modernity, sought to explicate this encounter not merely as a conflict over content or ideology, but as a disruption of the "grammar of politics" and a reconfiguration of the rules governing political language games. The central question is: why have modern concepts such as democracy or civil society been so difficult to institutionalize in Iran, while constructed concepts such as Āl-e Ahmad's "Westoxification" (gharbzadegi) or Shariati's "revolutionary martyrdom" succeeded in reconstructing political reality? The theoretical framework rests on three principles: the fundamental historicity of concepts, the grammatical incommensurability between different language games, and the political function of re-grammaticalization, which treats the transformation of rules as a political act. Iranian intellectuals are thus analyzed as engineers of political grammar, whose every re-grammaticalization has been predicated on structural contradictions. The findings reveal that each thinker, through intervention at the level of semantic rules, opened new possibilities for politics: Āl-e Ahmad, by constructing the metaphor of the West as pathological, transformed cultural resistance into hegemonic discourse; Shariati, through re-engineering religious concepts, produced the language of revolution; Shayegan, by articulating "fractured identity," depicted the possibility of inhabiting multiple language games; Soroush, by historicizing revelation, democratized religious authority; Shabestari, through critique of the language of obligation (taklīf), exposed the mechanism of despotism; and Malekian, by insisting on conceptual precision, foregrounded the condition of possibility for rational dialogue. The conclusion is that contemporary Iranian intellectual history must be understood as the history of the evolution of the rules of political language games—a site where each re-grammaticalization, despite its innovativeness, remains captive to the untranslatability between different forms of life and the dialectic between existing and emergent grammars. پژوهش حاضر با طرح مسئله مواجهه ایران با مدرنیته، بر آن بود که این مواجهه را نه صرفاً نزاعی بر سر محتوا یا ایدئولوژی، بلکه برهم&zwnj;خوردن «گرامر سیاست» و جابه&zwnj;جایی در قواعد بازی&zwnj;های زبانی قدرت تبیین کند. پرسش اصلی این است که چرا مفاهیم مدرن مانند دموکراسی یا جامعه مدنی در ایران به&zwnj;سختی نهادینه شدند، درحالی&zwnj;که مفاهیمی برساخته چون «غرب&zwnj;زدگی» آل&zwnj;احمد یا «شهادت انقلابی» شریعتی توانستند واقعیت سیاسی را بازسازی کنند. چارچوب نظری پژوهش بر سه اصل استوار بود: تاریخ&zwnj;مندی بنیادین مفاهیم، ناسازگاری گرامری میان بازی&zwnj;های زبانی مختلف، و عملکرد سیاسی بازگرامرسازی که تغییر قواعد را کنشی سیاسی می&zwnj;داند. بدین&zwnj;سان، روشنفکران ایرانی به&zwnj;مثابه مهندسان گرامر سیاسی تحلیل شدند که هر بازگرامرسازی&zwnj;شان بر تناقضات ساختاری استوار بوده است. یافته&zwnj;ها نشان داد هر متفکر، با مداخله در سطح قواعد معنا، امکان&zwnj;های تازه&zwnj;ای برای سیاست گشوده است: آل&zwnj;احمد با ساخت استعاره «بیماری&zwnj;وارگی» غرب، مقاومت فرهنگی را به گفتمان مسلط بدل کرد؛ شریعتی با بازمهندسی مفاهیم دینی، زبان انقلاب را تولید کرد؛ شایگان با طرح «هویت چندپاره»، امکان زیست در چند بازی زبانی را تصویر نمود؛ سروش با تاریخی&zwnj;کردن وحی، اقتدار دینی را دموکراتیزه ساخت؛ شبستری با نقد زبان تکلیف، ساز وکار استبداد را برملا کرد؛ و ملکیان با اصرار بر دقت مفهومی، شرط امکان گفت&zwnj;وگوی عقلانی را برجسته نمود. نتیجه آن است که تاریخ فکری معاصر ایران را باید تاریخ تحول قواعد بازی زبانی سیاست دانست؛ جایی که هر بازگرامرسازی در عین نوآوری، اسیر ترجمه&zwnj;ناپذیری میان اشکال زندگی متفاوت و جدلیت گرامرهای موجود و نوظهور شده است.

http://political.ihss.ac.ir/fa/Article/Download/51652