مقاله


کد مقاله : 13970711164729

عنوان مقاله : نظریۀ مقاومت در اندیشۀ مشروطه‌خواهی جدید

نشریه شماره : 26 فصل پاییز - زمستان 1398

مشاهده شده : 220

فایل های مقاله : 183 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 محمدرضا تاجیک tajik_m@yahoo.com دانشیار دکترا
2 عارف مسعودي arefmasodi@yahoo.com دانشجو دانشجوی دکترا

چکیده مقاله

نظریۀ نوآیین مقاومت که متضمن تبیین آن به مثابه یک «حق» است ، از اصول بنیادین نظام¬های حکومتی مشروطه جدید است. هر چند برخی کارکرد این مفهوم به عنوان «حق» را بیشتر هنجاری و نه بنیانی برای عمل سیاسی می‌دانستند، نقش آن حتی به مثابه اصلی هنجاری سبب یادآوری محدودیت-های قدرت سیاسی به حاکمان می‌شود و شهروندان را مجهز به ابزاری برای تأثیرگذاری بر تصمیم¬های آنها می¬کند. مبنای این نظریه به اندیشۀ مهم¬ترین فیلسوفان سیاسی مدرن مانند «توماس هابز» و «جان لاک» برمی¬گردد. در واقع هابز در نظریه خود، وجود «کانون و نقاطی‌ از‌ مقاومت» را در جهت «صیانت نفس» تشخیص داده، اما لاک، قدرت حکومت را مشروط به رعایت و اجرای قوانینی می‌کرد که در صورت سرپیچی از آنان، حق انقلاب یا مقاومت و انحلال به مردم داده شده بود. بر همین اساس مقاومت، حق طبیعی، اخلاقی و بنیادین شهروندان بود که تنها در شرایط نقض و اضمحلال اصول بنیادین و مورد اجماع همگان به آن مراجعه می‌شد. پژوهش حاضر نیز به ایضاح فرآیند تدوین نظریه مقاومت در اندیشه سیاسی جدید بر اساس «حق مقاومت» همه افراد حاضر در اجتماع می‌پردازد و اندیشه مشروطه¬خواهی نوین را نخستین محمل نظری آن در نظر می¬گیرد.