مقاله


کد مقاله : 139702179329111962

عنوان مقاله : حکومت‌مندی در اندیشه و کنش «محمدعلی فروغی»

نشریه شماره : 26 فصل پاییز - زمستان 1398

مشاهده شده : 300

فایل های مقاله : 303 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 روح الله اسلامی Hafez.eslami@gmail.com استادیار دکترا
2 سعیده خلیلی khalili.saeede@yahoo.com دانش آموخته کارشناسی ارشد
3 بهروز اسمعیل زادگان behroozesmailzadegan@yahoo.com دانش آموخته کارشناسی ارشد

چکیده مقاله

ناکارآمدی و عقب¬ماندگی ساختار نظام سیاسی حاکم بر ایرانِ دوران قاجاریه، دستاوردی جز فقر، بیماری، تحقیر و شکست برای مردم به ارمغان نیاورد. این امر بدان معناست که الگوی حکومت¬مندی متافیزیکی حاکم، قادر به پاسخگویی نیاز¬ها و مقتضیات زمان حاضر نبوده است. از این¬رو نخبگان سیاسی سعی‌ کردند تا با الهام از تمدن غرب، تغییری در پارادایم اندیشه¬ای حاکم بر ساختار سیاسی نظام سنتی ایران ایجاد کنند و شیوۀ جدیدی از سامان¬دهی امر سیاسی را جایگزین نمایند. کاوش در نظریه¬های این نخبگان، حکایت از تحولی مهم در سپهر اندیشه¬ای ایرانیان دارد؛ زیرا نخستین¬بار بود که از مفاهیمی از قبیلِ قانون، قدرت محدود، پارلمان، عدالت¬خانه و حکومتِ مردم سخن رانده می‌شد. این رویکرد گواه بر آن است ‌که جامعه و ساختار سیاسی ایران در حال گام برداشتن به سمت نوع مدرنِ حکومت¬مندی است. در میان نخبگان مطرح در این حوزه، «محمدعلی فروغی» دارای نظریه¬ای منسجم و سنجیده درباره شکل مناسب دولت در کالبد سیاسی ایران است. بدین منظور در این پژوهش قصد داریم تا به بررسی آثار اندیشه¬ای وی پرداخته، بر انگارۀ وی درباره حکومت¬مند شدن دولت تمرکز کنیم و به این پرسش پاسخ دهیم‌ که فروغی چه نوعی از دولت را برای استقرار در ساختار سیاسی ایران مناسب می¬دانسته است؟ این دولت دارای چه شاخص¬ها و مؤلفه¬هایی است؟ تبلور سازه¬ ذهنی وی درباره دولت در اعمالش چگونه بوده است؟ فرضیه پژوهش این است ‌که به نظر می¬رسد که فروغی ‌شکل مشروطه سلطنتی همراه با فنونی چون دولت مبتنی بر قانون اساسی، تفکیک قوا، مجلس قدرتمند، قوه قضاییه و به رسمیت شناختن حقوق شهروندی از قبیل آزادی بیان و عقیده، مسکن، شغل و... را در اندیشه و کنش خود دنبال می¬کرده است. فرضیه پژوهش در قالب چارچوب نظری هرمنوتیک اسکینر آزمون شده است.