مقاله


کد مقاله : 13941210116541295

عنوان مقاله : جنگ ایران و عراق از منظر تحلیل گفتمان

نشریه شماره : 15 فصل بهار - تابستان 1393

مشاهده شده : 656

فایل های مقاله : 243 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 حیدر شهریاری he.shahriari@gmail.com دانشجو دانشجوی دکترا

چکیده مقاله

انقلاب اسلامی که گفتمان جدیدی را در عرصۀ سیاسی-اجتماعی ایران ایجاد کرده، حامل گفتمان جدیدی نیز در سیاست خارجی بود که مفاهیمی همچون استکبارستیزی، جهاد، حکومت مستضعفین و... را در برداشت. اما چند صباحی از آغاز این مهم نگذشته بود که با جنگی ویرانگر و با تحمیل آسیب¬ها و خسارات فراوان اقتصادی و اجتماعی از سوی رژیم بعثی عراق مواجه گشت که تحلیل، تبیین و تفسیر این مهم از منظر نظریه¬ها و رهیافت¬های گوناگون می¬تواند زوایای مختلف رخداد آن را نشان دهد. در این راستا سؤال مطرح‌شده در نوشتار حاضر¬ آن است که عوامل وقوع جنگ ایران و عراق از منظر تحلیل گفتمان چیست؟ فرضیۀ پیش ¬روی بدین صورت است که فضا و بستر تخاصم و تقابل میان گفتمان اسلام¬گرایی در سیاست خارجی ایران و گفتمان ژئوپلتیک در سیاست خارجی عراق از یکسوی و نیز تصور و تفسّر حاکمان عراق از گفتمان اسلام¬گرایی و شرایط زیست آن از سوی دیگر، موجب وقوع چنین رخدادی شد. یافته¬های مقاله که در چارچوب روش اسنادی و کتابخانه¬ای صورت گرفته، نشان می¬دهد که ضدیت، خصومت و غیریت¬سازی گفتمان ژئوپلتیک عراق (با دال-های مقابله با صدور انقلاب، پان¬عربیسم و امنیت) نسبت به گفتمان اسلام¬گرایی ارزش¬محور انقلاب اسلامی (با دال¬های صدور انقلاب، مبارزه با استکبار و منافع ملی) به وضوح قابل مشاهده بوده و نیز آنکه آنچه عراق را به آغازگر جنگ مبدل ساخت، تصور مقامات آن کشور از شرایط بی¬ثبات سیاسی ایران در آن زمان و تضاد گفتمان مقابل با گفتمان خود بود.