مقاله


کد مقاله : 13941209938481243

عنوان مقاله : رئالیسم اسلامی و درک روابط بین¬الملل مدرن

نشریه شماره : 12 فصل پاییز - زمستان 1391

مشاهده شده : 678

فایل های مقاله : 217 KB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 حسین سلیمی salimi@aut.ac.ir استاد دکترا

چکیده مقاله

در این نوشته تلاش شده تا به دو پرسش بنیادین دربارة نگرش اسلامی در روابط بین‌الملل پاسخ داده شود. نخست آنکه آیا از دید اسلام واقعیتی خارج از ذهن انسان وجود دارد و آیا می¬توان با عقل انسانی به فهم مقولات واقعی دست یافت؟ و دوم آنکه آیا روابط بین-الملل امری واقع و مستحدث است؟ در این صورت آیا شناخت عقلی از این مقوله می¬تواند مبنا و اساس فهم دینی از روابط بین¬الملل باشد؟ برای پاسخگویی به این پرسش در میان نحله‌های مختلف اندیشۀ اسلامی و شیعی، از نگرش واقع¬گرایانۀ علامه طباطبایی و آیت‌الله مطهری استفاده کرده¬ایم که خودشان آن را رئالیسم خوانده‌اند. بدیهی است مفهوم رئالیسم در این نگرش با مفهوم رایج رئالیسم در نظریه¬های روابط بین¬الملل که اندیشمندانی چون مورگنتا و والتس آن را نمایندگی می¬کنند، متفاوت است. این مکتب فکری با گونه¬ای از نگرش فقهی عقل¬گرا همراه و هماهنگ است که برای فهم احکام فقهی نیز برای عقل حجیتی تام قائل است. بر این مبنا نشان داده¬ شده است که در این نگرش نه تنها به وجود واقعیت و توانایی عقل برای درک آن اعتقاد دارند، بلکه درک عقلایی انسان از پدیده¬های مستحدث را مبنای اصلی شناخت دینی می‌دانند. در بخش پایانی این مقاله با مروری اجمالی بر بنیادهای روابط بین¬الملل مدرن نشان داده شده است که کلیت روابط بین¬الملل و بنیادهای آن مثل کشور- ملت¬ها، سازمان‌های بین-المللی و اقتصاد بین¬الملل، اموری مستحدث¬اند که در دو قرن اخیر به وجود آمده و در زمان شارع وجود نداشته‌اند و نگرش اسلامی منوط به فهم عقلایی و کارشناسی آنها در وضعیت نوین است.